Voor het stellen van de kaders aan het architectuurontwerp kunt u gebruik maken van architectuurprincipes. Dit zijn richtinggevende uitspraken die de ontwerpvrijheid van de architect inperken. Een architectuurprincipe is een breed toepasbare en fundamentele aanname of verplichting voor de ontwikkeling van een oplossing.

Een goed architectuurprincipe is SMURF:

• Simple: eenvoudig uit te leggen, beknopt geformuleerd en met een heldere motivatie
• Measurable: meetbaar, zodat u kunt bepalen of een architectuurontwerp er wel of niet aan voldoet
• Universal: universeel, d.w.z. breed toepasbaar en algemeen geldig
• Realistic: realistisch en zo geformuleerd dat goed is vast te stellen wat de consequenties van toepassing zullen zijn
• Future-proof: een principe raakt niet verouderd als de technologie voortschrijdt

Een van de manieren om de kwaliteit van een architectuurprincipe te toetsen is zich af te vragen wat er niet (meer) is toegestaan als je dit principe toepast.

Een voorbeeld is het NORA-principe "eenmalige gegevensverstrekking, meervoudig gebruik". Dat principe houdt in dat bijvoorbeeld klantgegevens maar éénmaal aan die klant worden gevraagd, maar door verschillende applicaties of organisatieonderdelen kunnen worden gebruikt. Een gevolg van het overheidsbreed toepassen van dit principe is de invoering van de basisregistraties.

Sommige principes nemen de vorm aan van concrete richtlijnen voor de inrichting of uitvoering van een proces of taak, bijvoorbeeld "pas altijd een 'vier-ogencontrole' toe bij financiële transacties > € 10.000". We spreken dan soms van bedrijfsregels of business rules.

Bronnen voor principes

Principes kunt u ontlenen aan diverse bronnen. Verschillende referentiearchitecturen voor de overheid bieden hiervoor input:

• NORA, de Nederlandse OverheidsReferentieArchitectuur, beschrijft op hoog niveau de structuur van de overheidsorganisatie, processen en systemen, waarbij met name de uitvoerende taken van (semi-)overheden en ZBO’s worden belicht.
• GEMMA is de GEMeentelijke Model Architectuur, waarin voor gemeenten een aantal generieke oplossingen worden geschetst. GEMMA is als ‘dochter’ van NORA een verdere uitwerking van die NORA-architectuurzaken die voor gemeenten van belang zijn.
• MARIJ is de Model Architectuur Rijksdienst, waarin principes, modellen en standaarden voor de Rijkdienst zijn uitgewerkt op basis van NORA-principes.
• 5P Consequenties geconsolideerde FO-architectuur

Organisatiespecifieke principes

Elke organisatie heeft zijn eigen principes, randvoorwaarden en richtlijnen. Denk bijvoorbeeld aan de uitspraak "re-use before buy before build", liever software hergebruiken dan kopen dan zelf bouwen.

U kunt dit soort uitspraken goed gebruiken als stuurinstrument in de verdere architectuurontwikkeling. Het is daarom aan te bevelen ze eenduidig als architectuurprincipe te beschrijven en breed in de organisatie te communiceren. Hierdoor kunnen er geen misverstanden zijn over de kaders waarbinnen u wilt werken.